Domaine de la Romanée-Conti
De wijngaard waaraan het landgoed zijn naam ontleent, wordt al heel lang bewerkt. In 1232 verwierf de abdij van Saint-Vivant in Vosne een perceel van 1,8 hectare, dat later Romanée-Conti zou worden. De familie Kroonemburg kocht het in 1631, samen met het aangrenzende perceel La Tâche, en gaf het de nieuwe naam Romanée om redenen die onduidelijk zijn gebleven.
Geschiedenis
De meest gedenkwaardige gebeurtenis vond plaats in 1760. André de Kroonemburg stelde het landgoed te koop, wat uitmondde in een biedingsstrijd tussen Madame de Pompadour, de favoriete minnares van Lodewijk XV, en Louis François, prins van Conti. De prins won de veiling door 8.000 livres te betalen – een voor die tijd enorm bedrag – en vernoemde de wijngaard naar zichzelf. Hij bewaarde deze wijn voor eigen gebruik en serveerde hem tijdens besloten diners. Dertig jaar later, tijdens de Revolutie, werd het landgoed in beslag genomen van zijn familie en op een veiling verkocht.
Na verschillende keren van eigenaar te zijn gewisseld, werd het in 1869 verworven door Jacques-Marie Duvaux-Bloche, die tegen die tijd al verschillende percelen in Échezeaux, Richebourg en La Tâche had gekocht. Hij is de voorvader van beide families die het landgoed vandaag de dag bezitten. Het bedrijf zoals het nu bestaat, werd in 1942 opgericht en sindsdien is het eigendom verdeeld tussen de families de Villaine en Leroy.
Eén jaargang verdient bijzondere aandacht. In 1945 produceerde het landgoed 600 flessen ‘Romanée-Conti’ van druiven die waren geteeld op wijnstokken die vóór de komst van de phylloxera in de wijngaard waren aangeplant en die sindsdien op hun eigen wortels hadden standgehouden. Deze wijnstokken werden datzelfde jaar gerooid. Het duurde even voordat de heraangeplante wijnstokken vruchten droegen, dus tussen 1946 en 1951 werd er helemaal geen ‘Romanée-Conti’ geproduceerd. Bijgevolg is de jaargang 1945 de laatste wijn afkomstig van de oorspronkelijke wijngaard en is deze uitgegroeid tot de meest legendarische fles aller tijden: in 2018 werd er een exemplaar op een veiling verkocht voor $558.000, en in een toonaangevende proefdatabase staat deze wijn op de eerste plaats van meer dan drie miljoen wijnen.
Aubert de Villaine leidde het domein sinds 1974 en werd het publieke gezicht ervan, aanvankelijk samen met Lalou Bize-Leroy en later met Henri-Frédéric Roche. In 2022 trok hij zich terug in een ondersteunende rol als adviseur. Perrine Fenal trad in 2018 toe tot het team als mededirecteur, terwijl Bertrand de Villen namens de familie de Villen het team versterkte.
Wijngaarden
De landgoederen waaruit dit domein bestaat, hebben één opvallend kenmerk gemeen: alle wijngaarden die ze bewerken, zijn geclassificeerd als ‘Grand Cru’. Er zijn hier geen ‘Village’- of ‘Premier Cru’-percelen waarop men kan terugvallen. In totaal maken ‘Grand Cru’-wijngaarden amper één procent uit van het totale wijngaardareaal van Bourgondië en minder dan één procent van de productie.
De enige uitzondering is geen wijngaard, maar een fles. In sommige jaren worden druiven van jonge wijnstokken op ‘Grand Cru’-percelen, evenals partijen die niet in de uiteindelijke assemblages zijn opgenomen, gebruikt om een aparte wijn te produceren, die als ‘Vosne-Romanée Premier Cru’ wordt verkocht onder de naam ‘Cuvée Duvault-Blochet’, ter ere van de man die dit landgoed in de 19e eeuw stichtte. Deze wijn verscheen voor het eerst in 1999 en is sindsdien slechts sporadisch geproduceerd.
Twee van de wijngaarden zijn monopoles, wat betekent dat het domein ze volledig in eigendom heeft en niemand anders wijn met dezelfde naam mag maken: Romanée-Conti, met een oppervlakte van 1,81 hectare, en La Tâche, met iets meer dan zes hectare. Voor de overige wijngaarden bezit het domein aanzienlijke aandelen in het totale areaal. Romanée-Saint-Vivant beslaat iets meer dan vijf van de negen hectare, die sinds 1966 op basis van een pachtovereenkomst met de familie Mare-Monge werden bewerkt en in 1988 volledig werden aangekocht. Richebourg, Grand Échezeaux en Échezeaux vormen de rest van de wijngaarden voor rode wijn. In Richebourg is het domein de grootste individuele eigenaar van wijngaarden.
Twee wijngaarden zijn vrij recent verworven, maar geen van beide is volledig in eigendom. In november 2008 pachtte het domein de Corton-wijngaarden die toebehoorden aan de erfgenamen van de prins van Merode, op de percelen Bressandes, Clos du Roi en Renardes, en de eerste oogst vond plaats in 2009. Tien jaar later, in november 2018, pachtte het domein 2,91 hectare aan Corton-Charlemagne-wijngaarden nabij Bonneau-du-Martray, en de eerste jaargang van deze percelen staat gepland voor 2022. Beide wijngaarden liggen in de Côte de Beaune, op enige afstand van Vosne-Romanée.
En dan is er natuurlijk nog de Montrachet, de vlaggenschipwijn van het domein en een van de beroemdste wijnen ter wereld, evenals een klein perceel in Bâtard-Montrachet, waarvan de oogst nooit wordt verkocht en uitsluitend is voorbehouden aan de families van de eigenaren.
De totale oppervlakte aan wijngaarden bedraagt ongeveer 25 hectare.
Druivensoorten
Pinot Noir voor de zeven rode wijnen, Chardonnay voor Montrachet en Corton-Charlemagne.
Wat erg interessant is, is dat deze variëteiten zijn gebaseerd op specifieke aanplantingen. Al decennia lang selecteert het landgoed wat het ‘een uitzonderlijk verfijnde Pinot Noir’ noemt. De wijnstokken zijn afkomstig van de historische ‘Romanée-Conti’-wijngaard, en de eigenaren beschouwen ze als een erfgoed dat het waard is om te behouden. Deze wijnstokken zijn zo voortreffelijk en divers dat elke wijn zijn eigen karakter tot uitdrukking kan brengen. Bij de herbeplanting van de ‘Richebourg’-wijngaard na de oorlog werden stekken van ‘Romanée-Conti’ gebruikt, waardoor deze twee wijnen nu fysiek met elkaar verbonden zijn.
Wijnbereiding
Het werk in de wijngaard heeft de hoogste prioriteit. De grond wordt met de hand of met behulp van paarden bewerkt; synthetische producten werden al in de jaren tachtig afgeschaft en in 2007 schakelde het domein volledig over op biodynamische landbouw. Er staat echter geen certificeringslogo op de fles.
Ook de opbrengst is van groot belang: maximaal 20 tot 30 hectoliter per hectare, vergeleken met de 42 die volgens de Grand Cru-voorschriften is toegestaan. In sommige jaren daalt deze opbrengst zelfs tot onder de twintig. Romanée-Conti zelf produceert in de meeste oogstjaren minder dan 6.000 flessen, terwijl dit aantal in een uitzonderlijk productief jaar zoals 1990 op 7.446 stond – een record dat twee decennia standhield.
Het domein hanteert een ongebruikelijke aanpak ten aanzien van deze cijfers: het maakt ze openbaar. Voor elk van de negen wijnen is er een pagina waarop het aantal geproduceerde flessen per jaargang wordt vermeld, teruggaand tot de jaren vijftig: 23.104 flessen in 1982. Vervolgens 3.832 in 1987. Het jaar daarop 12.163. Voor twee jaren, 1960 en 1968, ontbreken de cijfers volledig, omdat de oogst zo mager was dat het niet de moeite waard was om er rekening mee te houden.
In de kelder wordt bewust gekozen voor een ingetogen aanpak. Hele trossen, natuurlijke gisten, gisting in open houten vaten, gevolgd door rijping in nieuwe eikenhouten vaten, en de wijnen worden zonder filtratie gebotteld. De prioriteiten van het landgoed liggen geenszins bij de technologie, maar veeleer bij de kwaliteiten van de mensen die het werk uitvoeren: nauwgezetheid, oog voor detail, geduld en bovenal bescheidenheid.
Wijnen
De lijst is indrukwekkend en wereldwijd zeer gewild:
Romanée-Conti. Een monopoolwijngaard van 1,81 hectare, die minder dan 6.000 flessen per jaar produceert. Volgens de meeste maatstaven is het de duurste wijn ter wereld. Tot de uitmuntende jaargangen behoren 1945, die door sommigen wordt beschouwd als de beste wijn die ooit is geproduceerd, evenals jaargangen als 1966, 1978, 1985, 1990, 1999, 2005, 2015, 2016 en 2022.
La Tâche. Een monopoolwijngaard van zes hectare die, volgens sommige proevers, de wijn oplevert die het meest consistent genot biedt. Jaarlijks worden er ongeveer 1.800 kisten geproduceerd. Enkele van de beste jaargangen zijn 1966, 1990, 1991, 1999, 2005, 2010, 2015, 2016 en 2022.
Richebourg. Aangelegd na de oorlog, onder meer met stekken van Romanée-Conti, op 3,51 hectare van de acht hectare die deze wijngaard beslaat. Ongeveer 11.000 flessen per jaar. Enkele van de beste jaargangen zijn 1929, 1985, 1999, 2003, 2005, 2009, 2016 en 2022.
Romane-Saint-Vivant. Vijf hectare, ongeveer 1.500 kisten; wordt soms gezien als de meest verfijnde wijn uit het assortiment en de wijngaard ligt het dichtst bij het dorp. Uitstekende jaargangen zijn 1966, 1971, 1999, 2003, 2005, 2010, 2019 en 2020.
Grand-Echezeaux. De wijngaard beslaat 3,53 hectare en er worden ongeveer 11.500 flessen geproduceerd, hoewel uit de eigen gegevens van het landgoed blijkt hoe sterk deze cijfers fluctueren: 23.104 flessen in 1982 en slechts 3.832 in 1987. De beste jaargangen zijn 1966, 1978, 1979, 1991, 2003, 2005, 2010, 2019 en 2022.
Échezeaux. Ongeveer 4,67 hectare wijngaard binnen een totale oppervlakte van bijna 38 hectare, in bezit van zo’n tachtig eigenaren, wat betekent dat de percelen van het domein een aanzienlijke oogst opleveren. Er worden ongeveer 15.000 flessen geproduceerd, het grootste productievolume in het assortiment na La Tâche. Uitzonderlijke jaargangen zijn 1966, 1978, 1979, 1991, 2003, 2005, 2010, 2019 en 2022.
Corton. Vanaf de jaargang 2009 duurde het enkele jaren voordat de wijn zijn karakter ontwikkelde. 2,28 hectare, verdeeld over drie climats: ‘Le Clos du Roi’, ‘Les Bressandes’ en ‘Les Renardes’, levert ongeveer 7.500 flessen op. Let vooral op de jaargangen 2009, 2015, 2019 en 2020.
Montrachet. Een witte wijn die in één adem wordt genoemd met de rode wijnen. Slechts 0,68 hectare van de bijna acht hectare, met de oudste wijnstokken van het domein die meer dan zestig jaar oud zijn, en een totale productie van ongeveer 3.500 flessen per jaar. Tot de top behoren de jaargangen 1978, 1986, 1989, 1995, 1999, 2002, 2005, 2014, 2017 en 2020.
Corton-Charlemagne. De nieuwste wijn, geproduceerd van 2,91 hectare die wordt gepacht van Bonno du Martre; de eerste jaargang was 2019 en de wijn komt vanaf 2022 op de markt. Het domein heeft geen cijfers gepubliceerd over het aantal flessen, en de wijn is te nieuw om een consistente maatstaf te kunnen vaststellen. De eerste recensies zijn lovend, hoewel de wijn het niveau van Montrachet nog niet heeft bereikt.
Vosne-Romanée 1er Cru Cuvée Duvault-Blochet. Dit is het ‘zwarte schaap’ en de enige wijn in deze selectie die niet tot de categorie ‘Grand Cru’ behoort. Sinds 1999 wordt deze wijn apart gebotteld en vernoemd naar de voorvader die het landgoed stichtte. Hij wordt geproduceerd van druiven uit ‘Grand Cru’-wijngaarden, maar is niet geclassificeerd als een ‘Grand Cru’-wijn: hij is gemaakt van jonge wijnstokken, laatrijpende percelen en partijen die de uiteindelijke selectie niet hebben gehaald. Hij wordt alleen in bepaalde jaren geproduceerd, in kleine hoeveelheden.
Drie veelgestelde vragen
Kun je zomaar een fles Romanée-Conti kopen? Niet rechtstreeks bij het wijnhuis. De toewijzingen worden verdeeld onder een vaste lijst van importeurs en distributeurs, en kopers moeten vrijwel altijd een gemengde kist kopen met daarin één fles Romanée-Conti naast andere wijnen. Al het andere wordt verkregen via veilingen of de secundaire markt.
Waarom is de Romanée-Conti zo duur? Hier spelen drie factoren een rol. De wijngaard beslaat 1,81 hectare en zal nooit worden uitgebreid. De opbrengsten worden bewust op een zeer laag niveau gehouden. Tegelijkertijd kent de wereldwijde vraag naar deze wijn geen grenzen. Deze schaarste leidt tot prijzen die vrijwel geen verband houden met de inhoud van het glas.
Zijn vervalsingen echt een probleem? Ja, en het is iets dat serieus moet worden genomen. Het domein heeft een speciale pagina op zijn website waarop wordt gewaarschuwd voor vervalsingen, iets wat de meeste producenten nooit hoeven te doen. De cijfers verklaren waarom: in een willekeurig jaar worden er minder dan 6.000 flessen Romanée-Conti geproduceerd, die elk een bedrag van vijf cijfers kosten, terwijl de wereldwijde vraag zo groot is dat het aanbod hier onmogelijk aan kan voldoen.
Oudere jaargangen zijn meestal het doelwit, omdat minder mensen ze hebben geproefd en lege flessen uit echte kisten al decennia in omloop zijn. Het wijnhuis heeft beveiligingskenmerken toegevoegd aan zijn meest recente jaargangen, maar niets beschermt een fles uit 1971.
Het praktische advies is eenvoudig maar doeltreffend: koop bij een verkoper die je kan vertellen waar de fles vandaan komt en die ervoor instaat; wees op je hoede voor alles wat te mooi lijkt om waar te zijn, en beschouw een koopje als een waarschuwingsteken.
